Sản phẩm nào bắt buộc truy xuất nguồn gốc từ 2027?

Truy xuất nguồn gốc bắt buộc áp dụng cho hàng hóa rủi ro cao, theo danh mục và lộ trình do từng bộ ngành ban hành. Bài viết giải thích cách phân loại rủi ro, các mốc 2026-2027 và việc hộ kinh doanh nhỏ nên làm ngay.

VNCX Team15 phút đọc
Sản phẩm nào bắt buộc truy xuất nguồn gốc từ 2027?

Truy xuất nguồn gốc bắt buộc áp dụng cho sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Không có một danh mục chung cho cả nước: từng bộ quản lý ngành tự ban hành danh mục và lộ trình riêng. Hàng rủi ro trung bình, rủi ro thấp và hàng xuất khẩu về nguyên tắc là tự nguyện. Với phần thuộc Bộ Công Thương, hai mốc cần nhớ là 01/7/2026 và 01/01/2027.

Truy xuất nguồn gốc bắt buộc là gì và dựa trên văn bản nào?

Truy xuất nguồn gốc là khả năng lần ngược và lần xuôi lịch sử của một lô hoặc một đơn vị sản phẩm: ai sản xuất, từ nguyên liệu nào, qua tay ai, hiện ở đâu. "Bắt buộc" nghĩa là doanh nghiệp không được chọn làm hay không, và hàng chưa truy xuất đầy đủ thì không được đưa ra lưu thông.

Hiện có ba lớp văn bản mà người làm chuỗi cung ứng cần phân biệt:

LớpVăn bảnVai trò
Nguyên tắc chung về chất lượng và rủi roNghị định 37/2026/NĐ-CP (ban hành 23/01/2026, hướng dẫn Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa)Chia hàng hóa thành ba nhóm rủi ro; Điều 22 quy định truy xuất bắt buộc với nhóm rủi ro cao
Nền tảng số quốc giaNghị định 372/2026/NĐ-CP (ban hành 29/9/2026, hiệu lực 01/01/2027)Quy định định danh, xác thực, truy xuất trên Nền tảng quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa
Hướng dẫn theo ngànhVí dụ Thông tư 31/2026/TT-BCT (Bộ Công Thương, ban hành 11/6/2026, hiệu lực 01/7/2026)Áp dụng cho hàng rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của bộ đó

Nghị định 37/2026/NĐ-CP đồng thời thay thế các nghị định cũ về nhãn hàng hóa (43/2017 và 111/2021), nên bài viết cũ còn dẫn hai văn bản này là đã lỗi thời. Về quan hệ chính xác giữa Điều 22 của Nghị định 37 và Nghị định 372 khi 372 có hiệu lực, các nguồn tôi đọc không giải thích rõ; doanh nghiệp nên đối chiếu toàn văn hai nghị định trước khi viết quy trình nội bộ.

Hàng hóa được xếp vào nhóm rủi ro cao như thế nào?

Nghị định 37/2026/NĐ-CP chia sản phẩm, hàng hóa thành ba nhóm: rủi ro cao, trung bình và thấp. Nhóm rủi ro cao được định nghĩa là hàng có mức độ nguy hại cao và khả năng xảy ra rủi ro cao. Việc xếp nhóm dựa trên bằng chứng khoa học, tính minh bạch và tính tương xứng; khi có nguy cơ nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng, môi trường hay an ninh quốc gia mà chưa đủ bằng chứng thì áp dụng nguyên tắc thận trọng. Phương pháp định lượng nằm ở một phụ lục của nghị định, và bộ ngành có thể bổ sung yêu cầu riêng cho sản phẩm thuộc mình quản lý.

Mỗi mối nguy được chấm riêng, mối nguy có điểm rủi ro cao nhất quyết định nhóm của sản phẩm. Các bộ rà soát và ban hành danh mục hàng rủi ro trung bình và cao kèm mã HS, có hiệu lực từ 01/7/2026. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì điều phối để các bộ không chồng chéo nhau.

Riêng danh mục bắt buộc truy xuất, Điều 22 yêu cầu các bộ cân nhắc thêm nhiều tiêu chí: ảnh hưởng đến sức khỏe, môi trường, an toàn và quyền lợi người tiêu dùng; thông tin cảnh báo trong và ngoài nước; mức độ truy xuất được của chuỗi cung ứng; và mức sẵn sàng về hạ tầng kỹ thuật của doanh nghiệp. Danh mục và lộ trình phải lấy ý kiến Bộ Khoa học và Công nghệ, được đăng trên cổng thông tin của bộ và kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia.

Hệ quả thực tế: câu hỏi "mặt hàng của tôi có bắt buộc không" không thể trả lời bằng một danh sách chung. Bạn cần tra theo mã HS và theo bộ quản lý ngành của mặt hàng đó.

Danh mục theo mức rủi ro: ai quyết định và bắt buộc đến đâu?

Bảng dưới đây tóm tắt nghĩa vụ theo nhóm, dựa trên Nghị định 37/2026/NĐ-CP và Nghị định 372/2026/NĐ-CP.

NhómTruy xuấtGhi chú
Rủi ro caoBắt buộcTheo lô, mẻ sản xuất, kinh doanh hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, tùy mức rủi ro; bộ ngành quyết định danh mục, lộ trình, phương thức và sự kiện trọng yếu
Rủi ro trung bình, thấpKhuyến khích, tự nguyệnCó thể tham gia để tăng niềm tin và đáp ứng yêu cầu của đối tác
Hàng xuất khẩuTự nguyện, trừ khi luật chuyên ngành quy định khácNhà nước khuyến khích để đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu
Hàng tạm nhập tái xuất, quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển, nhập gửi kho ngoại quan để xuất sang nước thứ baKhông thuộc diện áp dụng
Hàng quốc phòng, an ninh, cơ yếu có yêu cầu bảo mật về nguồn gốcKhông thuộc diện bắt buộc

Nếu chuỗi cung ứng của một sản phẩm đi qua từ hai bộ trở lên, bộ quản lý sản phẩm đó chủ trì và phối hợp với các bộ còn lại. Điều này quan trọng với nhà sản xuất thực phẩm chế biến hay hàng tiêu dùng đa thành phần, vì nguyên liệu và thành phẩm có thể thuộc các đầu mối khác nhau.

Một lưu ý trung thực: tại thời điểm 01/11/2026, trong các nguồn chính thống tôi đã mở, tôi chưa thấy một bảng liệt kê đầy đủ các nhóm hàng rủi ro cao của tất cả bộ. Nghị định 372 quy định các bộ phải hoàn tất việc quyết định áp dụng trong 03 tháng kể từ ngày ban hành danh mục rủi ro cao và lộ trình. Vì vậy danh mục của từng ngành có thể còn được công bố hoặc cập nhật sau bài viết này; đừng chép một danh sách từ blog (kể cả bài này) mà không kiểm tra lại trên cổng của bộ quản lý.

Lộ trình 2026-2027: những mốc doanh nghiệp phải nhớ

Phần thuộc Bộ Công Thương có lộ trình rõ nhất. Thông tư 31/2026/TT-BCT áp dụng bắt buộc cho sản phẩm, hàng hóa rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của bộ, còn hàng khác thì thương nhân được lựa chọn.

MốcViệc phải làm
01/7/2026Thông tư có hiệu lực; thương nhân đăng ký tài khoản, nhận mã định danh và xác thực thông tin sản phẩm trên hệ thống
Trước 01/01/2027Doanh nghiệp đã có hệ thống truy xuất riêng rà soát để tương thích với hệ thống của Bộ Công Thương
01/01/2027Truy xuất phải được thực hiện đầy đủ trước khi hàng thuộc diện áp dụng được đưa ra lưu thông; Nghị định 372/2026/NĐ-CP cũng có hiệu lực
Sau 01/01/2027Thương nhân thành lập mới hoặc bắt đầu kinh doanh phải tuân thủ ngay từ ngày đầu hoạt động, không có giai đoạn chuyển tiếp

Hồ sơ đăng ký ở giai đoạn đầu gồm thông tin doanh nghiệp, hình ảnh sản phẩm, giấy tờ sở hữu trí tuệ nếu có và chữ ký số. Thương nhân có thể khai báo trên hệ thống truy xuất của Bộ Công Thương (VeriGoods) hoặc dùng hệ thống nội bộ, miễn là kết nối được với hệ thống của bộ và đáp ứng yêu cầu bảo mật, an ninh mạng.

Dữ liệu tối thiểu cần khai gồm tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, số lô hoặc số sê-ri, hạn sử dụng, tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn áp dụng. Hàng nhập khẩu khai thêm đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam nếu có. Dữ liệu truy xuất phải được lưu tối thiểu 12 tháng kể từ khi hàng hết hạn sử dụng, và 60 tháng với hàng không có hạn sử dụng.

Mã truy xuất có thể bị tạm dừng hiệu lực nếu có dấu hiệu vi phạm hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước, và thông tin có thể bị hủy hiển thị nếu không chính xác, không cập nhật đúng quy định. Nghĩa là truy xuất không phải thủ tục làm một lần: dữ liệu sai hoặc bỏ không cập nhật đều có hậu quả.

Nền tảng quốc gia theo Nghị định 372 thay đổi điều gì?

Theo Nghị định 372/2026/NĐ-CP, mỗi sản phẩm được cấp một UID, dưới dạng liên kết số theo chuẩn do nền tảng tự sinh. Việc truy xuất được ghi nhận bằng cách phát hành chứng nhận số tại các sự kiện trọng yếu, và chứng nhận phát hành trên nền tảng có giá trị như bản gốc. Đối với giấy chứng nhận chất lượng, xuất xứ, việc số hóa đi theo lộ trình và chuẩn dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền quy định, và các bộ liệt kê loại chứng nhận nào phải phát hành dưới dạng số.

Nghị định áp dụng cho tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công, kinh doanh, phân phối, nhập khẩu, vận chuyển, lưu kho hàng hóa; nhà cung cấp dịch vụ xác thực điện tử; và những ai sử dụng thông tin trên nền tảng. Đây là cách viết rộng: nó không loại trừ trước một quy mô kinh doanh nào, nên câu hỏi hộ nhỏ có phải làm hay không sẽ phụ thuộc vào việc mặt hàng của họ có nằm trong danh mục bắt buộc của bộ ngành hay không.

Hộ kinh doanh nhỏ có bị bắt buộc không?

Câu trả lời ngắn: các văn bản và bài phân tích tôi đã đọc không có điều khoản riêng cho hộ kinh doanh. Điều 4, 5 và 22 của Nghị định 37/2026/NĐ-CP không có quy định riêng cho doanh nghiệp nhỏ hay hộ kinh doanh; Thông tư 31/2026/TT-BCT dùng khái niệm "thương nhân"; Nghị định 372 nói chung "tổ chức, cá nhân". Không thấy chỗ nào miễn trừ theo quy mô, và cũng không thấy chỗ nào ghi rõ hộ kinh doanh bị buộc.

Cách đọc an toàn là dựa vào hàng hóa chứ không dựa vào hình thức kinh doanh. Nếu bạn là hộ kinh doanh và mặt hàng bạn sản xuất hoặc bán nằm trong danh mục rủi ro cao của bộ quản lý, hãy giả định mình thuộc diện phải làm. Nếu mặt hàng không thuộc danh mục, bạn được tự nguyện, và tự nguyện này vẫn có lợi: hệ thống của Bộ Công Thương có cơ chế "tích xanh" cho thương nhân truy xuất tự nguyện, kèm ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật.

Hộ kinh doanh nhỏ cần làm gì, theo thứ tự nào?

Với nguồn lực hạn chế, đừng bắt đầu bằng việc mua phần mềm. Hãy bắt đầu bằng ba câu hỏi và một bản ghi chép.

Bước đầu là xác định mặt hàng của mình thuộc bộ nào và nằm ở nhóm rủi ro nào. Tra mã HS từng sản phẩm, rồi đối chiếu với danh mục bộ quản lý đã công bố trên cổng của bộ. Nếu ngành của bạn chưa có danh mục, theo dõi để biết, vì các bộ còn phải ban hành.

Bước hai là chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm: tên chuẩn, xuất xứ, ảnh, tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, tiêu chuẩn áp dụng, hạn sử dụng. Đây chính là bộ dữ liệu tối thiểu mà Thông tư 31 yêu cầu, nên làm một lần dùng được nhiều nơi.

Bước ba là đặt quy ước số lô. Dù hệ thống yêu cầu theo lô hay đến từng đơn vị, một quy ước số lô nhất quán (ngày sản xuất, ca, nguồn nguyên liệu) giúp bạn lần ngược khi có sự cố. Kể cả khi chưa bắt buộc, thói quen này tiết kiệm rất nhiều công khi bị yêu cầu cung cấp dữ liệu.

Bước bốn là chuẩn bị điều kiện kỹ thuật: chữ ký số cho tài khoản, một người chịu trách nhiệm nhập liệu, và cách lưu hồ sơ đủ lâu (12 tháng sau hạn sử dụng hoặc 60 tháng với hàng không có hạn, nếu thuộc phạm vi Thông tư 31).

Cuối cùng là chọn công cụ. Hộ nhỏ có thể khai báo trực tiếp trên hệ thống nhà nước. Doanh nghiệp có nhiều lô, nhiều kho hoặc đã có hệ thống riêng thì cần giải pháp kết nối được với hệ thống của bộ qua API; một nền tảng như VNCX có thể dùng để quản lý lô, mã QR và dữ liệu sự kiện theo GS1/EPCIS rồi đồng bộ khi bộ yêu cầu, nhưng việc chọn công cụ nào chỉ nên đến sau khi biết mình thuộc diện nào.

Hàng xuất khẩu và hàng nhập khẩu: cần lưu ý gì?

Với hàng xuất khẩu, Nghị định 372 đặt nguyên tắc tự nguyện, trừ khi luật chuyên ngành quy định khác. Tuy vậy, nhà nhập khẩu nước ngoài có thể đòi dữ liệu nguồn gốc theo quy định của họ, và khi đó bạn vẫn phải truy xuất dù luật Việt Nam không buộc. Nếu hàng đồng thời bán trong nước, phần bán trong nước vẫn theo danh mục của bộ.

Với hàng nhập khẩu, Thông tư 31 yêu cầu khai thêm thông tin đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam nếu có. Hàng tạm nhập tái xuất, quá cảnh, chuyển khẩu hoặc gửi kho ngoại quan để xuất sang nước thứ ba thì nằm ngoài phạm vi của Nghị định 372.

Những chỗ doanh nghiệp hay hiểu sai

Sai lầm phổ biến nhất là coi một con số hiệu lực như áp dụng cho mọi ngành. Mốc 01/7/2026 và 01/01/2027 trong Thông tư 31 chỉ chắc chắn cho hàng thuộc Bộ Công Thương. Mốc 01/01/2027 của Nghị định 372 là ngày nghị định có hiệu lực, không phải ngày mọi ngành đều bắt buộc truy xuất; ngày áp dụng với từng nhóm hàng do bộ ngành quyết định.

Sai lầm thứ hai là nhầm "có mã QR" với "đã truy xuất". Theo các quy định đã nêu, thứ quan trọng là dữ liệu đã được định danh, xác thực và cập nhật trên hệ thống, còn mã QR chỉ là phương tiện truy cập. Một bài tóm tắt về quy định còn nêu rằng các công cụ như mã số, mã vạch, mã QR được khuyến khích, không bị bắt buộc về hình thức.

Sai lầm thứ ba là dùng số hiệu văn bản cũ. Ngoài các nghị định về nhãn hàng hóa đã bị thay, nhiều trang còn trích số hiệu thông tư hoặc nghị định không thống nhất giữa các nguồn. Luôn mở văn bản gốc trên cổng của bộ hoặc cơ sở dữ liệu pháp luật trước khi trích dẫn.

Câu hỏi thường gặp

Sản phẩm nào bắt buộc truy xuất nguồn gốc?

Sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao theo danh mục do bộ quản lý ngành ban hành. Danh mục và lộ trình được lập theo từng bộ, nên cần tra theo mã HS và bộ quản lý mặt hàng của bạn.

Hàng rủi ro thấp và trung bình có phải truy xuất không?

Không bắt buộc. Nghị định 372/2026/NĐ-CP khuyến khích tham gia tự nguyện, và với hàng thuộc Bộ Công Thương, thương nhân tự nguyện truy xuất còn được gắn tích xanh và ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật.

Hàng xuất khẩu có bắt buộc truy xuất không?

Về nguyên tắc là tự nguyện, trừ khi luật chuyên ngành quy định khác. Nhà nước khuyến khích làm để đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu.

Hộ kinh doanh nhỏ có thuộc diện bắt buộc không?

Các văn bản tôi đã đọc không có quy định riêng cho hộ kinh doanh và cũng không miễn theo quy mô. Nên xác định theo mặt hàng: nếu hàng nằm trong danh mục rủi ro cao của bộ quản lý thì nên coi như phải thực hiện.

Truy xuất đầy đủ bắt buộc từ ngày nào?

Với hàng rủi ro cao thuộc Bộ Công Thương, từ 01/01/2027 phải truy xuất đầy đủ trước khi đưa hàng ra lưu thông, sau khi đăng ký tài khoản và định danh từ 01/7/2026. Ngành khác theo lộ trình của bộ quản lý tương ứng.

#truy xuất nguồn gốc#hàng hóa rủi ro cao#Nghị định 372/2026/NĐ-CP#Nghị định 37/2026/NĐ-CP#hộ kinh doanh#VeriGoods

Tác giả

VNCX Team

Chia sẻ bài viết

ZaloFacebook

Bắt đầu với VNCX

Cần tư vấn giải pháp truy xuất nguồn gốc?

Đội ngũ VNCX sẵn sàng hỗ trợ bạn triển khai truy xuất nguồn gốc

Xem tất cả